Posts tonen met het label Latijns-Amerika. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Latijns-Amerika. Alle posts tonen

woensdag, september 30, 2009

Middelheim 20 meter diep in de zee

Mexico laat in november vier betonnen sculpturen in de Caribische Zee zakken. Het wordt het begin van het grootste beeldenpark dat ooit onder de zeespiegel werd aangelegd. De sculpturen moeten een deel van de horden duikers aanlokken die nu de natuurlijke koraalriffen voor de Mexicaanse kust bedreigen. Het Middelheim van de Caraïben ontstaat voor de tropische kust van de deelstaat Quintana Roo, in de buurt van duikersparadijzen Isla Mujeres, Punta Cancún en Punta Nizuc. De streek krijgt jaarlijks 290.000 toeristen op bezoek. De onderwatercollectie moet op termijn aangroeien tot 400 beelden. Die zullen mettertijd gekoloniseerd worden door de kleurrijke vissen en andere zeedieren die de Caribische Zee zo fascinerend maken. Een schitterend idee is dat.


Dat het met de koraalriffen van deze wereld niet goed gaat is al langer bekend onder wetenschappers. Voor de doorsnee toerist is dit echter nog te weinig bekend. En het toerisme is één van de factoren die een onhoudbare druk legt op de grote riffen van onze planeet. Door het submariene beeldenpark leiden de Mexicanen toeristen weg van de natuurlijke koraalriffen, die daardoor tijd krijgen zich te herstellen.

Koraalriffen spelen een belangrijke rol als broed- en leefgebied voor veel vissoorten en als natuurlijke golfbrekers. De riffen hebben te lijden onder de opwarming van de aarde, de verzuring van de oceanen en de steeds grotere aantallen duikers die het natuurschoon van dichtbij willen bewonderen.

Alle bedreigde riffen ontoegankelijk maken, is geen optie: de toeristen die aangelokt worden door de bonte onderwaterwereld, leveren de streek elk jaar 25 miljoen euro op. Maar de autoriteiten weten al dat kunstmatige koraalriffen een prima alternatief vormen. In 2005 werden in de zogenaamde Sac Bajo meer dan honderd cementen koepels in zee gedumpt die speciaal ontworpen waren om snel zeeleven aan te trekken. Intussen is die plaats al heel populair geworden bij duikers.

Waarop wachten ze in Belize, Egypte, Vietnam, Australië, Indonesië enzovoort?

maandag, juni 22, 2009

URUGUAY: Uruguayaanse kust verdwijnt onder het zand

CIUDAD DE LA COSTA (IPS): Aanzienlijke delen van de kust in Uruguay verdwijnen helemaal onder het zand. Als dit zo doorgaat, dreigt het Zuid-Amerikaanse land in minder dan tien jaar een van zijn grootste toeristische troeven te verliezen, zeggen experts.

“Hier liep een straat, daar het trottoir, en hier is de tuin van de buren”, zegt Jackeline, terwijl we niets anders dan zand zien. “Dit was een esplanade, waar auto’s parkeerden, en daar had je een plein.” Alles is onder het zand verdwenen, tot de bomen toe.

Jackeline woont al meer dan twintig jaar in Ciudad de la Costa, de op twee na grootste stad van het land. Zoals zoveel kustbewoners ondergaat ze de gevolgen van de aftakeling aan de Urguayaanse kust. De stadsdiensten kwamen al meermaals zand ruimen, vertelt ze, “maar in korte tijd ontstond weer een duin op dezelfde plaats.”
In andere kustplaatsen kalven de kliffen af en worden straten en huizen bedreigd. Stranden raken overstroomd en verliezen hun droge zand. Studies becijferden dat de Uruguayaanse kust ongeveer 1 meter per jaar verliest.

Toerisme
Als de situatie niet gekeerd wordt, dan zal de kust in minder dan tien jaar zijn aantrekkingskracht verliezen, met alle negatieve gevolgen vandien voor de economie, voorspellen experts.
De 700 kilometer lange kust, waar zeventig procent van de Uruguayaanse bevolking woont, genereert driekwart van het bruto binnenlands product, vooral via het toerisme en de visserij. Meer dan twee derde van de economische activiteit van het land is rechtstreeks of onrechtstreeks gelieerd aan deze zone.
De laatste tien jaar kende de Uruguayaanse kust een echte bevolkingsexplosie. Ciudad de la Costa is daar met zijn 120.000 inwoners een duidelijk voorbeeld van. Het was in de jaren 90 de snelst groeiende stad van Latijns-Amerika. Er kwamen veel mensen uit het naburige Montevideo wonen. Daar komt nog eens een groot deel van de 2 miljoen toeristen bij die het land jaarlijks ontvangt.

Erosie en sedimentatie
Volgens geoloog César Goso, van de Universiteit van de Republiek, ondergaat de Uruguayaanse kust de gevolgen van erosie en sedimentatie. In Ciudad de la Costa zien ze vooral het laatste: materiaal dat elders wordt geërodeerd, wordt daar afgezet.
Beide fenomenen kwamen al voor nog voor de mensen de kustzone bewoonden, zegt hij, maar de bevolkingsgroei heeft het proces versneld. Bovendien wordt de bevolking nu zelf het slachtoffer van de erosie en sedimentatie.
De infrastructuur evolueerde niet mee met de bevolkingsgroei en een adequate ruimtelijke ordening ontbrak. “Men verkocht stukken grond in zones die aan erosie of zandophoping onderhevig zijn, zonder enige ordening”, zegt Goso. “Toen de mensen hun huis bouwden, wisten ze niet dat ze twintig jaar later problemen zouden krijgen.”

Klimaatwijziging
Het rapport Geo Uruguay 2008 van het Milieuprogramma van de VN (Unep) signaleerde al dat de kustontwikkeling in Uruguay de plaatselijke ecosystemen flink aantast. “Er bestaan belangrijke fenomenen van erosie, onregelmatige zandwinning of interferentie met natuurlijke processen van sedimententransport aan minstens veertig stranden van de kust”, zegt het rapport.

Het is een weinig gunstige uitgangspositie om de gevolgen van de klimaatwijziging het hoofd te bieden. Experten zeggen dat de Uruguayaanse kustzone kwetsbaar is en dat de eerste tekenen al zichtbaar zijn, zoals de stijging van de zeespiegel, grote stormen en steeds sterkere winden.

RP (IPS)

maandag, juni 15, 2009

Meer dan 60 hotels in Cancún hebben ecolabel

Cancún: het Mexicaanse Benidorm... Ik was er ooit met een groep die ik begeleidde. Geen haar op mijn hoofd dat er aan dacht om er te gaan logeren. Zoals de meeste toeristen die het liever wat gezelliger en low-key houden gingen we naar kleine broer Playa del Carmen. Ondertussen begrijpen ze het stilaan in Cancún, zo schrijft IPS. Meer dan 60 hotels hebben er ondertussen een Green Globe-ecolabel. Omdat het toerisme er niet duurzaam was, begonnen toeristen Cancún te mijden..

Antonio Moreno is banketmanager in een viersterrenhotel in Cancún, maar sinds meer dan een jaar moet hij ook het vuilnis doorsnuffelen. Hij moet er zeker van zijn dat alles correct gesorteerd is: blauw voor plastic, geel voor karton, grijs voor metaal en groen voor organisch afval.
Le Méridien Resort & Spa, waar Moreno werkt, is het laatste in de rij van meer dan 60 hotels in de streek van Cancún die het certificaat voor duurzaam toerisme hebben ontvangen van de Australische organisatie Green Globe.
De hotels bevinden zich allemaal langs de Riviera Maya, een 130 kilometer lange kuststrook in het zuidoosten van Mexico die bekend staat om zijn turkooizen water, witte stranden en koraalriffen. De zone telt meer dan 70.000 hotelkamers en ontvangt jaarlijks 3 miljoen toeristen, vooral uit de Verenigde Staten, Canada en Europa.

Echt milieuvriendelijk
Maar door een gebrek aan duurzame milieupraktijken begonnen toeristen Cancún de rug toe te keren. “Er zijn groepen toeristen die onderzoeken of we echt milieuvriendelijk zijn voor ze hun reservering doen”, zegt Alma Quiñones, hr-mananger van Le Méridien in Cancún. De hoteliers schatten dat ze in 2008 zo 260 miljoen dollar misliepen.
Volgens Alejandra Serrano Pavón van het Mexicaanse Centrum voor Milieurecht (Cemda), een ngo, vernietigden de hotels van Cancún mangrovebossen om er te kunnen bouwen. Door geen rekening te houden met de duinen hebben ze de kusterosie versneld, zegt hij. De hotels werden ook ommuurd opdat de andere mensen het strand niet op zouden kunnen. “Tien jaar geleden kon je de zee nog zien”, zegt Antonio Moreno van Le Méridien. “Nu niet meer.”

Niet alleen imago
De hotels willen nu hun imago verbeteren. Om hun golfterreinen te onderhouden bouwen ze waterzuiveringsstations, ze gebruiken biologisch afbreekbrare detergenten en chemicaliën, ze gebruiken inheemse planten en werken aan hun relatie met de plaatselijke bevolking.

Maar het gaat niet om imago alleen. In een jaar heeft hotel Le Méridien zijn elektriciteitsverbruik met 5 procent verminderd, zijn waterverbruik met 4 procent, zijn gasverbruik met 13 procent en zijn mazoutverbruik met 24 procent, zegt onderhoudsverantwoordelijke Cristóbal Gudiño Nava. Bovendien is de dagelijkse afvalproductie per persoon gedaald van meer dan 1 kilo naar 520 gram. Volgend jaar moeten de cijfers nog beter om het Green Globe-certificaat te behouden.
Hotel Mayan Palace, dat ook het Green Globe-label kreeg, bakende zones af voor kaaimannen en roze flamingo’s en voor de kweek van inheemse planten. “We bieden de toeristen fietstochten langs deze zones aan en leggen hen uit waarom we deze planten en dieren beschermen”, zegt Erica Lobos, in het hotel verantwoordelijke voor de Green Globe-certificatie.

De inspanningen zijn groot, zegt Lobos, maar de overgang naar een duurzame cultuur verloopt traag. “Er is een zekere apathie. Wij geven advies over duurzame praktijken, maar krijgen per maand slechts een of twee aanvragen van geïnteresseerde hotels.”
Semarnat, het Milieusecretariaat van de Mexicaanse regering, werkt nu een nationale duurzaamheidsnorm uit voor toeristische ondernemingen. Wie de norm niet haalt, dreigt slechte publiciteit te krijgen. Voor milieuorganisatie Cemda volstaat dit niet, omdat sommige hotels nu al niet voldoen aan de reeds bestaande stedenbouwplannen.

(*) Dit artikel maakt deel uit van de reeks 'De wereld wordt groen: 20 succesverhalen'. De bijdragen illustreren dat overal ter wereld werk wordt gemaakt van de broodnodige groene revolutie

RP (IPS)
________________________________________
Meer berichten op:
<http://www.ipsnews.be>

maandag, maart 09, 2009

EL SALVADOR: Guerrillatoerisme probeert bossen en geheugen van El Salvador te redden

LA MONTAÑONA: De weg erheen is barslecht, maar de bestemming doet de lage rugpijn snel vergeten. La Montañona, een bebost bergmassief in het noorden van El Salvador, was ooit een bastion van het ook in België en Nederland bekende rebellenleger FMLN. Nu onthalen voormalige guerrillero’s er toeristen op een programma dat het midden houdt tussen ecotoerisme en een les hedendaagse geschiedenis.


Nog niet zo lang geleden was de Salvadoraanse burgeroorlog ook voor Belgen en Nederlanders een begrip. Belgen als Michaël De Witte, Rita Vanobberghen, Roger Ponseele en Karin Lievens kozen in de jaren 80 de kant van de rebellen. In 1982 werd Nederland geschokt door de moord op vier Nederlandse journalisten die het bloedige conflict versloegen. Solidariteitscomités en conservatieve politici leverden verhitte discussies over El Salvador.

Na twaalf jaar en 75.000 doden kwam er in 1992 een einde aan de burgeroorlog. El Salvador verdween uit het wereldnieuws. Het FMLN werd een politieke partij. In het land zelf doen de grote economische en maatschappelijke problemen de herinnering aan de gruwelijke tijd verbleken.

Tunnels

In La Montañona probeert een groep van 155 voormalige rebellen en bewoners “het collectieve geheugen” van het kleine land wakker te houden. De plaats heeft alles om toeristen te lokken. Het uitzicht vanop de keten van bergen en vulkanen op de grens met Honduras is adembenemend. Wandelpaden, kampeerterreinen en enkele vakantiehuisjes die met zonne-energie zijn uitgerust, laten bezoekers toe te genieten van de wilde natuur en de frisse lucht. Wie er oog voor heeft, kan zeldzame dieren en planten ontdekken.

“Maar de toeristen komen vooral voor de tunnels”, zegt Marco Tulio Calderón, de voorzitter van Corbelam, de organisatie die La Montañona toeristisch uitbaat. De vochtige onderaardse gangen voeren de bezoekers naar verschillende plaatsen vanwaar het FMLN sinds 1982 het verzet tegen de Salvadoraanse regering organiseerde. In een schuilplaats drie meter onder de grond bevond zich de apparatuur van Radioemisora Farabundo Martí (RFM), een zender die de Salvadoraanse bevolking voor de zaak van de rebellen moest winnen. Nauwe tunnels die doen denken aan het gangennetwerk van de Vietcong in Vietnam, voeren ook naar een onderaards ziekenhuis en andere schuilplaatsen van de rebellen. Bordjes geven uitleg.

Boven de grond getuigen diepe bomkraters en bomen met sporen van granaatsplinters van de hevige strijd die hier is geleverd. Het Salvadoraanse leger probeerde de strategische steunpunten van de rebellen te vernietigen, maar bleef tot op het einde van het conflict in het duister tasten. Zelfs van de eigen strijders kenden de meesten plaatsen als La Montañona niet.
“De grond is doordrenkt met het bloed van veel kameraden”, zegt Calderón. Hij is pas 37, een jonge veteraan uit de burgeroorlog. “Nu kunnen we de site aan de nieuwe generaties laten zien, zodat ze onze geschiedenis leren kennen.”

Duurzame ontwikkeling

“We willen de toeristen iets lichtverteerbaars bieden dat toch een waarheidsgetrouw beeld geeft van wat zich hier tijdens de oorlog afspeelde”, zegt Francisco Mejía, de schatbewaarder van Corbelam. “Tegelijk komt er geld binnen dat we kunnen inzetten om de bosgebieden duurzaam te beheren.” Dat is een hele uitdaging in een arme streek als Chalatenango, het departement waarin La Montañona ligt. Corbelam heeft onder meer een systeem met waterputten en waterleidingen aangelegd dat toelaat bosbranden sneller te bestrijden.

De plannen voor het beheer van La Montañona werden in 2006 uitgewerkt. De inspiratie kwam onder meer van Perquin, een bergdorpje in de noordoostelijke provincie Morazán dat bekend stond als de hoofdstad van de guerrilla. Daar is nu een Museum van de Revolutie gevestigd.

In La Montañona kwamen vorig jaar 1400 toeristen langs. Langzaam wordt de infrastructuur uitgebreid. Er wordt een restaurant gebouwd en er zijn plannen om de bewoners van de plaats te voorzien van stroom en drinkbaar water. Het grote probleem is de slechte staat van de weg die naar de streek voert. Die houdt veel bezoekers weg.

PD (copyright IPS Vlaanderen)
Meer berichten op http://www.ipsnews.be

dinsdag, november 11, 2008

DESTRUCTIVE HILTON RESORT WINS PRESTIGIOUS INTERNATIONAL PROPERTY PRIZE

Het Bimini Bay Resort op de Bahamas bedreigt het levensonderhoud van lokale dorpen en heeft een vernietigend effect op het fragiele ecosysteem van het eiland. Zo belet het resort lokale bewoners de toegang tot hun eigen land en hun belangrijkste bron van inkomsten: de zee. Grote stukken kustlijn werden bewerkt, de zeebodem werd 'schoongeveegd' en baaien werden opgevuld met zout om plaats te maken voor luxueze appartementen, een casino een jachthaven voor 'mega-jachten.' De verzilting van belangrijke broedgebieden voor vis en zeeslakken zorgt ervoor dat deze soorten in sneltreintempo verdwijnen. Net die soorten waarop lokale vissers sinds mensenheugenis jagen. En precies dit project wint een prestigieuze internationale prijs, de "CNBC International Property Awards." Voor het hotel-onderdeel tekende Hilton samen met de exlusieve keten van Conrad hotels in Brussel een overeenkomst met ontwikkelaar Capo groep.


maandag, augustus 18, 2008

Community-based toerisme: leren van elkaar is het beste

Op de Karavaan website een kort maar interessant interview met Christine Pluss, de onvermoeibare duurzaam toerisme experte van het Zwitserse Akte. Christine was in het Braziliaanse Fortaleza waar ze sprak op een internationale conferentie. In haar toespraak benadrukte ze het belang van onderlinge afstemming en ontmoeting onder 'community-based' tourisme (CBT) initiatieven. Veel meer dan van internationale experten kunnen lokale gemeenschappen leren van de ervaringen van andere gemeenschappen die al een stuk verder staan in de uitbouw van hun toerisme.

Bij het doorploegen van mijn berichten van de voorbije maand kwam ik verschillende berichten tegen die vermeldenswaard zijn. Een overzicht van de oogst:

Net zoals overal staan in Mexico de Mangrove-wouden sterk onder druk. Nu is er ook een economische prijs geplakt op de vernietiging van dit unieke biotoop, met een nieuwe studie: "Mexicaanse visserij lijdt onder kap mangroves (IPS)". Meer gedaïlleerde info op Science-daily.

In Burkina-Faso wil de Minister van Milieu iedereen die woont in beschermde gebieden verplichten om te verhuizen. Gelukkig denkt Moustapha Sarr, algemeen directeur van het Park Bangréwéogo in de buurt van Ouagadougou, daar anders over: "Burkina wil mensen weg uit laatste bossen (IPS)"

Wist je dat er in moerassen, veengebieden, rivierdelta’s, toendra’s en lagunes 771 miljard ton broeikasgassen opgeslagen liggen. Dat is vergelijkbaar met de hoeveelheid broeikasgassen die zich nu in de atmosfeer bevindt. Nochtans beslaan deze gebieden maar zes procent van het landoppervlakte op aarde. Eén keer raden wat er zou gebeuren als deze gebieden massaal droog vallen... Denk daar maar eens aan als je nog eens zo'n gebied bezoekt: "Moerassen zijn tikkende klimaatbommen (IPS)"

donderdag, juli 10, 2008

Voluntoerisme voor surfers

Sommige surfers denken aan meer dan aan de volgende grote golf. De Amerikaanse organisatie Waves for Development biedt surftoeristen de kans om samen met plaatselijke jongeren te werken aan de ontwikkeling van een arm vissersdorp aan de Peruaanse kust. In Los Lobitos, een vissersdorpje op 17 uur rijden van Lima, zette David Aabo met zijn organisatie Waves for Development in februari een pilootproject op dat plaatselijke jongeren en internationale vrijwilligers samenbracht. De arme visserskinderen leerden surfen en zwemmen, maar legden zich ook toe op Engels en milieubescherming. Intussen hebben sommige plaatselijke jongeren het al tot surfinstructeur geschopt.


Aabo leerde Los Lobitos kennen als medewerker van het Peace Corps, een Amerikaanse organisatie die vrijwilligers inzet in het buitenland. Hij ergerde zich aan het komen en gaan van landgenoten die kwamen genieten van de hoge golven aan de kust, zonder meer te doen voor de plaatselijke economie dan af en toe benzine te tanken of levensmiddelen in te slaan.

Waves for Development hoopt een generatie kustbewoners te vormen die mee kunnen bepalen hoe het toerisme zich in de streek ontwikkelt. Alleen al zwemlessen helpen daarbij enorm. Traditioneel wagen de Peruaanse vissers zich alleen met hun boten in het onstuimige water. De surfers leren de plaatselijke jongeren hoe ze veilig kunnen zwemmen. De lessen Engels zijn minstens even belangrijk voor de jongeren, die vaak weinig onderwijskansen hebben.


Voluntoerisme

Waves for Development wil de komende jaren vergelijkbare initiatieven uit grond stampen in Latijns-Amerika en Azië. Gebrek aan vrijwilligers vreest de organisatie niet. Sinds het pilootproject regent het aanvragen. “Je krijgt veel terug. Je geeft wat van je tijd en energie, en je krijgt de gelegenheid om die prachtige stranden met golven van wereldklasse te gebruiken,” zegt Aabo. “Het is eenvoudig: surf en doe goed.”

‘Voluntoerisme’, de combinatie van reizen en vrijwilligerswerk, zit in de lift in de VS. Zowel studenten als vijftigers worden erdoor aangesproken. Steeds meer alternatieve toeristen spenderen een deel van hun vakantietijd aan werk in natuurreservaten of bouwprojecten voor arme bevolkingsgroepen. Het biedt een mogelijkheid om beter in contact te komen met de plaatselijke bevolking en om het schuldgevoel weg te werken dat rijke toeristen soms overvalt.

vrijdag, april 25, 2008

Open Brief n.a.v. gijzeling van Belgische toeristen in Guatemala

Op 14 maart 2008 werden vier Belgische toeristen ontvoerd in Izabal, Guatemala, door Encuentro Campesino, een groep landloze landbouwers die vraagt naar een rechtmatige verdeling van de gronden. Door een succesvolle bemiddeling van het Federale Ministerie van BuitenlandseZaken, werden deze mensen na drie dagen terug op vrije voeten gesteld. De Steungroep voor rechtvaardigheid en vrede in Guatemala, samen met een coalitie van ngo's betreurt de actie van de Guatemalteekse boeren maar wil, ter hunner verdediging, toch enkele kanttekeningen maken bij de gang van zaken. Ze stuurde deze in een open brief naar Minister van Buitenlandse Zaken Karel De Gucht en roept de Belgische overheid op om haar verantwoordelijkheid te nemen.


Aan de heer Karel De Gucht
Minister van Buitenlandse Zaken
Karmelietenstraat, 15
1000 Brussel

Brussel, 23 april


Open brief gijzeling 4 Belgen in Livingston, Guatemala



Geachte heer minister,


Wij, Belgische organisaties, die werken in solidariteit met de bevolking van Guatemala, richten ons tot u naar aanleiding van de gijzeling van vier Belgische toeristen die half maart plaats vond in Livingston, Izabal, Guatemala.

Op de eerste plaats willen we u feliciteren voor de stappen door u en uw ministerie ondernomen. Die onderhandelingen hebben geleid tot een vlugge en positieve afloop voor de gegijzelden. Spijtig genoeg kunnen we hoegenaamd niet besluiten: ‘eind goed, al goed’. Daarom even een toelichting vanuit onze gezamenlijke visie.

Het gebeuren in Izabal moeten we begrijpen vanuit de conflictieve toestand die Guatemala in zijn greep houdt. Met name de structurele onrechtvaardigheid, waarbij 1,5 a 2% van de bevolking 62,5% van de landbouwgronden in handen heeft, terwijl 94% (waaronder de boeren van Izabal) tevreden moeten zijn met 18, 60%. In de streek van Izabal is 82% van de inheemse bevolking arm en 38% extreem arm. Een grootgrondbezitter claimt het eigendomsrecht van uitgestrekte landerijen, ook grondgebied dat aan de gemeenten en de lokale bevolking toebehoort. De streek van Izabal wordt bovendien gekenmerkt door een permanente conflictieve situatie, veroorzaakt door grootschalige landbouwproductie voor de uitvoer, het toerisme waar de plaatselijke bevolking economisch niet beter van wordt en de uitbating van een nikkelmijn, die het milieu en dus ook de bevolking ernstige schade toebrengt.

Op dit ogenblik staan er op de agenda van de Nationale Politie 91 bevelen tot uitzetting van landloze boeren die zowat overal in het land gronden bezetten. De Nationale Coördinatie van Boerenorganisaties zegt dat dit te wijten is aan het feit dat de boeren nergens terecht kunnen, aangezien de grote landeigenaars de vruchtbare gronden ingepalmd hebben.

De Q’echi’ gemeenschappen van de regio Izabal hadden een verzoekschrift gericht aan de regering, waarin ze, met de bemiddeling van de Procureur van de Mensenrechten, de oprichting van een dialoogcommissie op hoog niveau vroegen om de aanslepende problematiek op te lossen. Het gijzelen van eenentwintig politieagenten kon de regering niet bewegen om de problemen rond het grondbezit aan te pakken. Ook de wanhoopsdaad om 4 Belgische toeristen te gijzelen, leidde niet tot onderhandelingen over het grondprobleem.

In plaats daarvan stuurde de regering er politie en leger op af en strafte de hele lokale gemeenschap. Want tijdens de reddingsoperatie in Izabal werd gewelddadig opgetreden tegen de dorpelingen. In één van de gemeenschappen drong de politie alle woningen en gemeenschapslokalen binnen, zoals gebeurde tijdens de burgeroorlog. Tegen de afspraken in die gemaakt werden tijdens de vredesonderhandelingen einde 1996, heeft de regering onder meer militairen ingezet tegen de burgerbevolking, zoals ten tijde van de oorlog.

Een inheemse boer, Mario Caal Bolom, werd volgens plaatselijke getuigen getroffen door een traangasgranaat van de politie en standrechtelijk vermoord. Daarnaast zijn nog tientallen gewonden gemeld. Het Openbaar Ministerie en het Ministerie van Binnenlandse Zaken beweerden dat er geen slachtoffers waren. De rechter, onder wiens jurisdictie de streek valt, weigerde het noodzakelijke onderzoekswerk te verrichten en over te gaan tot de overdracht van het lijk naar het mortuarium.

De Procureur voor de Mensenrechten van zijn kant bevestigt de informatie van de dorpelingen.

Het is hoogst zorgwekkend dat de regering, tegen haar eigen beloften in, niet bereid gebleken is om de zaak ten gronde te bespreken met de boeren en enkel haar toevlucht neemt tot repressie.

Zoals de boerenbewegingen en andere organisaties in Guatemala, betreuren ook wij het feit dat de organisatie in Izabal overgegaan is tot het extreme middel van gijzeling. Maar tegelijkertijd begrijpen we dat ze niet te spreken zijn over het feit dat de regering mensen die rechtmatige eisen stellen, die te maken hebben met recht op leven en voedselveiligheid en dus recht op grond, behandelt als misdadigers. Dit doet denken aan de voormalige ‘doctrine van de nationale veiligheid’, waarbij zij die sociale eisen stellen, beschouwd worden als de ‘interne vijand’.

Daarom vragen we:

- dat de Belgische regering haar bezorgdheid uitdrukt aan Guatemala omwille van de onbuigzaamheid tegenover de rechtmatige eisen van de boerenbevolking;
- dat de Belgische regering er op aandringt dat de Guatemalaanse staat haar verplichtingen, aangegaan bij de ondertekening van de vredesakkoorden (december 1996) voor wat betreft de rechtmatige eisen van de boerenbevolking, zou nakomen.
- dat België op haar beurt een rol speelt door - in het kader van het associatieakkoord dat de Europese Unie aan het voorbereiden is met de Midden-Amerikaanse regio - in een sociale clausule, uitdrukkelijk het onrecht van de grondverdeling en de situatie van de landloze boeren centraal stelt.

Graag willen we hierbij vragen om ons op de hoogte te houden van de door u ondernomen stappen in verband met de hierboven aangehaalde problematiek. Deze groep organisaties is uiteraard ook steeds bereid haar kennis en ervaring in deze ter beschikking te stellen van de overheid.


Hoogachtend,


- OXFAM Solidariteit
- Wereldsolidariteit
- Broederlijk Delen
- ACW- Leuven
- VOLENS vzw
- FIAN Belgium
- TRIAS vzw
- College van burgemeester en schepen, Herent
- SOCIAL ALERT
- Studio Globo vzw
- Vlaams Guatemala Comité
- Inter-cambio vzw
- Honduraswerkgroep
- CATAPA vzw
- De Vrienden van Guatemala – Ieper
- KWIA
- Serge Berten Comité
- 't Mayakind van Nu - Keerbergen
- Stuurgroep voor Rechtvaardigheid en Vrede in Guatemala
- Koepel van de Vlaamse Noord-Zuidbeweging - 11.11.11 vzw


Uit naam van deze groep organisaties,

Guido De Schrijver
Langestraat 6
B-9300 Aalst
BELGIUM

Tel/Fax : +32-53-62.94.76
E-Mail : guidods@skynet.be
Website: http://www.renvrguatemala.net

zondag, maart 02, 2008

De Mapuché kunnen hun economie zelf organiseren


Een interessante discussie op de MO* site over de emancipatie mogelijkheden van inheemse volkeren. Tijs Boelens, die een wereld blog bijhoudt op de MO* site, schreef een open brief aan Vlaams Minister voor Internationale Samenwerking Geert Bourgeois, over diens steun aan de Mapuche indianen in Chili. De Minister antwoordde op de MO* site. Alhoewel er in beide brieven heel zinnige dingen staan wordt er grotendeels langs elkaar heen gepraat. Boelens betoogt dat de Vlaamse steun te veel op neoliberale leest geschoeid is en geen rekening houdt met de specifieke 'economische cultuur' van de Mapuche's. Net zoals voor vele andere inheemse volkeren is het alomtegenwoordige marktdenken hen vreemd, al is het maar omdat privé-eigendom een concept is dat lijnrecht ingaat tegen de fundamenten van hun samenleving. Minister Bourgeois wil graag geloven dat de ontwikkeling van een lokaal ingebedde bedrijfssector de sleutel is tot ontwikkeling en vervolgens emancipatie voor de inheemse bevolking. Beide zienswijzen lijken op het eerste zicht onverzoenbaar maar is dat wel zo?

Het gaat er bij de Mapuché's dus niet zomaar om het niet willen aannemen van 'algemeen geldende economische principes.' Ten eerste zijn die laatste ook slechts het product van een economische doctrine die weliswaar veel succes heeft op het internationale politieke toneel. Maar die principes zijn dus allerminst het gevolg van een natuurwet. En verder hebben de Mapuché (die overigens uit verschillende onderscheiden bevolkingsgroepen bestaan) ook wel goede redenen om wantrouwig te zijn. Ze hebben een geschiedenis achter de rug waarin hun vertrouwen in het blanke bestuur keer op keer misbruikt werd. En meer fundamenteel: het neoliberale marktdenken hanteert enkele basisprincipes die diametraal staan tegenover principes die hun samenleving kenmerken. Zo gaat het privébezit als basis voor de economische relaties in tegen hun collectieve manier om met eigendom om te gaan. En vermits vele culturele gebruiken verbonden zijn met landbouw en economische relaties is het niet eenvoudig om kapitalistische manieren van kapitaal verwerving te adopteren om tot ontwikkeling te komen. Minister Bourgeois wil de Mapuché steunen door het stimuleren van lokaal ondernemerschap - hij denkt aan een gelijkaardige ontwikkeling zoals in Vlaanderen waar kleine en middelgrote ondernemingen inderdaad voor een groot stuk van de welvaart zorgen. Je kan je echter de vraag stellen of het stimuleren van privé-ondernemerschap mensen binnen de Mapuché-gemeenschap niet uiteen zal spelen en hun cultuur doet 'fossiliseren' oftewel verbant naar musea.

Maar waarom zouden er geen mengvormen mogelijk zijn? In de Noord-Braziliaanse provincie Céara zijn er verscheidene dorpen die hun toerisme in eigen handen genomen hebben. Met de hele gemeenschap investeerden ze in infrastructuur zoals een hotel, ze organiseren toeristische uitstappen met medewerking van de verschillende ambachten die in de dorpen aanwezig zijn. Tegelijk stimuleren ze het ontstaan van een beperkte private sector: kleine bedrijfjes die mee profiteren van het toerisme. De objectieven: het ontwikkelen van een stabiele economische sector voor het dorp; bieden van perspectief aan werkloze jongeren die anders vluchten naar de grote steden; het beheersbaar maken en houden van een toerismesector die ze grotendeels zelf in handen houden.

Belangrijk is vooral dat de gemeenschap zelf kan beslissen hoe ze haar eigen lot in handen wil nemen en of ze vormen van privé-ondernemerschap wil opnemen in haar ontwikkelingsstrategie. Belangrijk is ook dat individuen binnen de gemeenschap de keuze krijgen om te doen waar ze zich zelf het best bij voelen. Meer avontuurlijk aangelegde mensen zullen wellicht de stap willen zetten naar het ontwikkelen van eigen initiatieven. Dat hoeft niet te leiden naar een breuk binnen de gemeenschap. Deze 'ondernemers' kunnen een preferentiële relatie behouden met de gemeenschap. Er zou kunnen overeengekomen worden dat zij belastingen betalen aan de representatieve leiding van de gemeenschap in plaats van rechtstreeks aan de staat. Anderen kunnen binnen collectieve initiatieven taken opnemen en daar een loon voor ontvangen.

Dat alles veronderstelt een aangepast juridisch kader dat ook het bestaan van collectief eigendom erkent en veilig stelt als mensen daar voor kiezen. En een bestuurlijk kader dat voldoende macht toekent aan lokaal ingebedde autoriteiten, met gegarandeerde overleg platformen met de hogere overheid. Aan de basis van dat overleg ligt noodzakelijkerwijze de erkenning van het zelfbeschikkingsrecht van de gemeenschap. Met andere woorden, ze moeten zelf kunnen bepalen hoe ze hun economische ontwikkeling willen aanpakken.

donderdag, februari 07, 2008

Argentijnse gletsjer ten onder aan eigen succes

Eén van de vele voorbeelden waar een slecht beheer van de toeristische troeven toe kunnen leiden...
BUENOS AIRES, 7 februari 2008 (Marcela Valente, IPS) - De gigantische Perito Moreno-gletsjer in het zuiden van Argentinië is vijf kilometer breed en tot zeventig meter hoog. Een prachtig gezicht, maar ook een grote bedreiging voor de omgeving. De toevloed van toeristen doet het milieu er immers geen goed.

De Perito Moreno is zonder meer de grootste attractie in Los Glaciares, een nationaal park in het zuiden van de provincie Santa Cruz in Patagonië. De voorbije zeven jaar is het aantal toeristen dat van over de hele wereld naar de gletsjer komt kijken gestegen van vijfduizend naar meer dan een half miljoen per jaar.

De steigers die de bezoekers een goede kijk bieden op de gletsjer, groeiden mee. Aanvankelijk waren ze 1400 meter lang, maar nu zijn er al meer dan vier kilometer steigers gebouwd waarop de toeristen kunnen wandelen om de ijsmassa’s te bewonderen.

Tachtig kilometer verderop barst ook de stad El Calafate uit haar voegen. Tien jaar geleden woonden er nog vierduizend mensen, nu zijn dat er al twintigduizend – de toeristen in de bijna honderd hotels niet meegerekend. Elk jaar verwelkomt de stad ongeveer 2700 nieuwe bewoners, die aangetrokken worden door de mogelijkheden in de bouw en het toerisme.

Staatsportret voor gletsjer

Het toerisme in de regio ging vooral snel groeien tijdens de regering van president Néstor Kirchner (2003-2007), die zelf afkomstig is uit Santa Cruz en er drie ambtstermijnen lang gouverneur was. Kirchner heeft er samen met zijn vrouw, de huidige presidente Cristina Fernández, nog steeds een vakantieoptrekje. De talrijke foto’s met buitenlandse staatshoofden tegen de achtergrond van de gletsjer hebben de populariteit van de trekpleister geen kwaad gedaan.

Maar milieugroeperingen stellen steeds meer vragen bij de expansie van de toeristische sector in de regio. Zo is er een groeiende vervuiling van het Argentinomeer, dat door de gletsjer gevoed wordt. “De toeristen die hier komen, zijn hoog opgeleid en willen de natuur observeren, vogels zien en wandelen”, zegt Liliana Frías, een ecologe die voor een plaatselijke milieubeweging werkt. “Maar nu gaat de sector op zoek naar een nieuwe categorie toeristen die meer koopkracht hebben.” Daarom worden luxehotels en casino’s gebouwd, die het uitzicht van de stad veranderen en het milieu zwaar belasten.

Veel hotels halen hun water immers uit natuurlijk bronnen en lozen hun ongezuiverde afvalwater rechtstreeks in de Baai van Redonda in het Argentinomeer. In het water daar worden nu al duidelijk grotere hoeveelheden gevaarlijke bacteriën gemeten. “Het bestaande rioleringsnet kan de hoeveelheid afvalwater niet aan”, zegt Frías. “Over twee jaar worden er een nieuwe rioleringen aangelegd, maar we hebben nu snel kleine installaties nodig om het afvalwater te verwerken.”

Frías heeft ook ernstige twijfels bij een plan van de gemeente om een dam aan te leggen om watersport en andere vormen van recreatie mogelijk te maken. De dam moet het waterpeil in het meer stabiel houden. Nu stijgt of daalt dat naarmate er grote stukken van de gletsjer afbreken. Milieubewegingen maken zich zorgen dat het afval dat aan de kust van El Calafate in het meer geworpen wordt, zich zal ophopen in de afgesloten waterkom. Maar ze vrezen ook dat een verandering in het natuurlijk ritme van de waterstanden de duizenden vogels in gevaar zal brengen die in de moerassen broeden.

IPS(JG, PD)

vrijdag, november 30, 2007

Guyana besteedt de bescherming van zijn tropisch woud uit aan Groot-Brittanië


Het Engelstalige 'Caraïbische' land in Latijns-Amerika Guyana is het enige land op dat continent dat lid is van het Britse Commenwealth. Guyana lanceerde onlangs een interessant voorstel: ze willen een belangrijk regenwoud onder beheer brengen van een industrieland (bij voorkeur de UK), tegen betaling, om het permanent te beschermen. Dit in het kader van de klimaatonderhandelingen. Het gaat om het gebied rond Iwokrama. Dit is interessant, want er is behoefte aan nieuwe manieren om het bos in het zuiden te beschermen. 20% van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen wordt immers veroorzaakt door ontbossing. Het voorstel van Guyana zou een interessante insteek voor de conferentie in Bali kunnen zijn.


vrijdag, november 16, 2007

Tortugero: Duurzaam toerisme is soms (on)aangename keuzes maken.

Reisbegeleidster Sarah Mouton was tijdens de afgelopen zomer met haar groep in Costa Rica. Eén van de 'must sees' op deze reis is de aankomst van de schildpadden op het strand van Tortuguera. Toen ik er 6 jaar geleden was was de druk van het toerisme ook al heel voelbaar. De nood aan een degelijke omkadering en beheersing van de bezoekcijfers is er alleen maar dringender op geworden...

"In Costa Rica moest een van de hoogte punten van onze reis ‘la aribada’ (de aankomst) van de schildpadden zijn. Dit is het fenomeen waarbij zeeschildpadden ’s avonds en ’s nachts aan land komen om op het strand eerst een kuil te graven en daarna zo’n 100-tal eitjes te leggen, de kuil terug af te dekken en terug te keren naar de diepten van de zee. Ik denk dat iedereen de beelden wel kent van op National Geographic! Dus wilden wij dit ook wel eens live zien."

In het dorpje Tortugero is er een volledig project opgericht om dit bezoek in goede banen te leiden. Hierbij is rekening gehouden met alle betrokken partijen. Alle partijen, dat zijn; de toeristen, de natuur en de lokale bevolking / economie. Er is een systeem opgezet waarbij toeristen in groepjes van 10 personen elk om beurt op het strand mogen om een kijkje te nemen. Je groepje mag pas het strand op als een ranger via een zender het sein hiervoor heeft gegeven. Je groepje moet steeds in het gezelschap zijn van een erkende gids. Er wordt aan veel gedacht, geen witte kledij, geen zaklampen, geen fototoestellen, omdat al deze elementen de dieren in de war kunnen brengen en dus de impact op hun natuurlijke habitat zouden vergroten. Zo zijn ze bijvoorbeeld, door het fotograferen (met flits) letterlijk het noorden kwijt en kunnen zo niet onmiddellijk de zee terugvinden.

Het opwachten van de ‘aribada’ gebeurt eerst met een uitleg over de soorten dieren, hun leefwijze en broedgedrag, het project, hoe het ontstaan en gegroeid is tot wat het vandaag is.
Vroeger kwamen de toeristen ook al kijken naar de aankomst, maar dit gebeurde volledig ongecontroleerd, iedereen liep ’s avonds op het strand en er was geen controle wat er werd gedaan met de beesten of hun nesten (stropers zijn ook vandaag nog een groot probleem – de eieren zouden een bepaalde afrodisiac werking hebben) en zo werd er heel wat schade aangebracht aan de leefwereld van deze schildpadden.
Het bezoek en de gids kosten ons elk 15$ waarvan 30% rechtstreeks naar de logistiek van het project gaat.

Toeristenval

Het klonk allemaal zeer goed, en het leek me een goed evenwicht tussen alles. Ik schrijf ‘leek’, want toen om 21.30 (volgens de gids volledig ongewoon) nog geen enkele schildpad te bespeuren was. Vertelde hij dat we met de boot iets verder moesten gaan tot waar er enkele aan land waren gekomen om hun eieren te leggen. Wat hij er niet bij zei, was dat het om één enkele schildpad ging en dat alle andere bezoekers daar ook aanwezig zouden zijn (ongeveer 200 personen)! Een massagebeuren! De redenen waarom ze dit project hadden opgestart leken leugenachtige beloftes. Het was een onaangename plaats om te zijn en we wilden niet meedoen aan deze opvoering!

Wij waren in de ‘toeristen val’ getrapt! Na de hele vertoning (een stoet van 200 mensen achter één prachtige schildpad die haar weg terug zoekt naar de zee) spraken we met onze gids en uitten we onze verontwaardiging. We hadden liever met pijn in het hart een avond gehad zonder schildpadden dan hieraan te moeten deelnemen. Hij bleef zich maar excuseren dat toeristen als ze betaald hebben écht wel een schildpad willen zien! Hij was net als alle andere gidsen bang voor de ‘slechte’ publiciteit als de toeristen geen schildpad te zien kregen, bang om ons te zeggen dat we ons geld dan niet terug zouden krijgen, maar dat het dan werd gezien als steun aan het project. Bang om zijn inkomsten te zien verdwijnen. Met de groep maakten we hem duidelijk dat het voor ons geen probleem zou zijn, en ook niet voor onze andere groepen, als we ons geld niet zouden terugzien. Alles liever dan dit circus!
Met de groep hadden we de dag daarna nog even een gesprek om na te gaan wat we nu konden doen met onze ervaring, en hoe we dit in de toekomst konden verhinderen. Vandaar dit artikel, met onze boodschap: als je naar de schildpadden gaat kijken doe het via een erkende organisatie of gids. Weet dat er een kans is dat je geen schildpadden zult zien en dat je hiervoor je geld niet terugkrijgt. Maak die keuze, om niet mee te doen met het massagebeuren. Vertel ook vooraf aan je gids dat je dit zeker niet wenst.


Meer weten?
http://www.cccturtle.org/

Sarah Mouton (in naam van de groep)

dinsdag, mei 02, 2006

Waarom de VS een vrijhandelsverdrag met Ecuador willen

Een interessant overzicht op de webstek van Attac Vlaanderen voor iedereen die het fijne wil weten van al die protesten tegen de ALCA. De laatste jaren leek heel Latijns-Amerika haast verenigd in haar straatprotest tegen de gewraakte vrijhandelsplannen die de VS al jaren door de strot van de latijns-Amerikaanse leiders tracht te rammen. En met goede reden.

woensdag, augustus 10, 2005

San Jose Declaration on Rural Community-Based Tourism - REDTURS Network

Op 28 oktober 2003 ratificeerden vertegenwoordigers van inheemse volkeren over heel Latijns Amerika deze interessante tekst. Ze erkennen daarin de waarde van duurzaam toerisme voor hun gemeenschappen maar vooral schetsen ze een realistisch kader waarin dit soort toerisme overal ingang kan vinden.
Zo legt de tekst de nadruk op de complementariteit van duurzaam toerisme voor het economisch overleven van de resp. gemeenschappen. Je volledige inkomen baseren op toerisme alleen is geen goed idee. NIet alleen omdat je de vraag naar toerisme niet in de hand hebt maar ook omdat het behoudt van ambachten en andere economische activiteiten op zich toerisme stimuleert.

woensdag, juni 08, 2005

Latijns-Amerika ruilt CNN in voor eigen regionale tv-zender

Benieuwd of deze Latijns-Amerikaanse Al-Jazeera succes gaat hebben bij de gemiddelde inwoner van het continent. Een zekere aandeel aan stichtende boodschappen zal er wellicht wel ingaan, maar of die zender ook een hoog entertainment gehalte kan bieden? Telesur: een zender om te volgen!

zaterdag, november 20, 1999

Inheemse volkeren: vele volkeren, één strijd.

Inheemse volkeren - dat is het jaarthema voor dit werkjaar van de Mensenrechten-werkgroep van Karavaan. Overal ter wereld staan de leefomgevingen van de eerste bewoners onder grote druk. Maar stilaan worden deze volkeren mondig. Ze verenigen zich en proberen het verzet te organiseren. In Azië is in 1992 het “Asia Indigenous Pact” opgericht. In Amerika proberen mensen zoals Rigoberta Menchu uit Guatemala en Daniël Zapata (niet verbonden aan de Mexicaanse verzetsbeweging) uit de V.S. de stem van de oorspronkelijke bevolking gehoord te krijgen. Ook in Afrika en in Oceanië staan de vertegenwoordigers op.

Als reisbegeleiders ontmoeten wij op haast al onze reizen deze volkeren. De typische discussie over de vermeende tegenstelling tussen ‘het recht op moderniteit’ tegenover het behoud van de eeuwenoude tradities verbleekt.. als je het begrip ‘recht op zelfbeschikking’ introduceert en daar grondig over nadenkt. Hoe je het ook draait of keert, zelfbeschikking staat of valt met de toegang tot onbevooroordeelde kennis, het juist kunnen inschatten van je eigen situatie in een complexe wereld waar domheid heerst.
Ook wij moeten op reis voortdurend situaties inschatten, wil je de wereld door de ogen van een vreemde bekijken dan is kennis van de context waarin de mens functioneert onmisbaar.

“Nuestra America es India y del sol” (Taki Ongoy II - Victor Heredia)

Toen in 1994 de Zapatistas ineens uit de bergen opdoken en het stadhuis in San Christobal bezetten, sloeg dat nieuws in als een bom. Tot dan toe was Mexico één van de beloftevolle groeiers in de derde wereld dat mooi de lesjes van het IMF en de Wereldbank opvolgde. Een land op weg om de eerste wereld te vervoegen, zonder lastige revolutionaire of anderszins linkse bewegingen die de stabiliteit van het neo-liberale régime konden bedreigen. Een régime in de vorm van de PRI, de partij van de geïnstitutionaliseerde revolutie die al sinds de Mexicaanse revolutie van 1910-1919 onafgebroken aan de macht is. En dat er overigens vooral om bekommerd is om de privileges van de heersende oligarchie en de multinationals in stand te houden. Met andere woorden, de rijke, voornamelijk blanke industriëlen en landeigenaars (deze laatste vooral ook in Chiapas). Dat Mexico tot 1994 geen echte verzetsbeweging van betekenis bezat, beviel vooral ook de VS, die de stabiliteit van het land roemde en met het vrijhandelsakkoord NAFTA aan de bedrijven vrij spel gaf om in het land te investeren. De gevolgen van dat nefaste akkoord laten zich vooral voelen aan de noordelijke grensstreken van Mexico waar duizenden voor een hongerloon werken op de industriële vuilbelten van de VS. Chemische storten, toxische stoffen in de gronden waarop de boeren hun gewassen verbouwen. Het ene schandaal na de andere steekt zijn vunzige kop op. Slechts weinige bewoners vinden gehoor bij het gerecht, vaak worden ze bedreigd of afgekocht met een geperverteerde gouden handdruk.
En dan waren er plots de Zapatisten en het EZLN (“Ejercito Zapatista de Libéracion Nacional”). Een lichte paniek maakte zich meester van de machthebbers. Het spookbeeld van centraal-Amerikaanse toestanden doemden op in hun hoofden (Nicaragua, Guatemala, El Salvador). In de VS fronsten investeerders hun wenkbrauwen. Het volk wil verandering, eist haar rechten op, de binnenlandse vijand roert zich.
Bij de laatste grote revolutie, in dat woelige tweede decenium van deze eeuw, hadden de revolutionairen hun werk niet kunnen afmaken - de landhervorming die ervoor moest zorgen dat de arme Indiaanse bevolking recht kreeg op eigen stukken land is nooit helemaal doorgekomen. Nog is er niets veranderd sinds de Spanjaarden 500 jaar geleden hun voorouderlijke gronden afnamen, de Indianen hadden gewoon geen eigendomsbewijs.. Feit is dat het probleem na al die eeuwen alleen maar prangender is geworden. De hoop laaide hoog op toen de kreet “Tierra y Libertad” klonk tijdens de Mexicaanse revolutie. Maar nadat de troepen van dictator Porfirio Diaz verslagen waren vond zijn conservatieve opvolger, Francisco Madero, het al welletjes en vroeg zijn generaals te stoppen. Eén man weigerde: de radicale Emiliano Zapata wilde échte landhervormingen, hij wilde overtollig hacienda-land verdelen onder de arme boeren. Zapata werd enkele jaren later vermoord maar zijn droom bleef leven. Dat de opstandelingen in Chiapas nu zijn naam kozen voor hun beweging was een natuurlijke keuze.
Eén januari 1994. Een gewapende groep landloze boeren vallen San Christobal, de voormalige hoofdstad van Chiapas, binnen en ‘veroveren’ alle overheidskantoren. Alhoewel ze enkele dagen later reeds verjaagd werden door het leger, een operatie waarbij 150 doden vallen, slagen ze er wel in de aandacht van de wereld op Chiapas te richten. Vanaf dat moment kent iedereen de gemaskerde en gewapende rebellen uit die obscure provincie tegen de grens van Guatemala aan. Zoals overal in Latijns-Amerika is het geweer op de schouder het symbool van verzet tegen de gevestigde macht. In de volgende jaren blijkt trouwens ten overvloede dat de agressie haast uitsluitend van het leger en de paramilitaire groepen komt. Deze laatste zijn huurlingen die betaald worden door de grootgrondbezitters en industriëlen van de regio, waarvan de meesten banden hebben met de PRI. Want vergis je niet, er zijn belangrijke belangen in het spel. Aan grondstoffen is Chiapas zowat de rijkste staat in heel Mexico. Het bezit enorme oppervlakten graasgebieden voor kuddes en veel vruchtbare akkergrond. Bovendien bestaan er vermoedens van grote oliereserves in de ondergrond van het Lacandoonse oerwoud.
Het beeld duikt op van die Lacandoonse man die naast je zat op die omgevallen boom aan de rand van het oerwoud, zijn woorden zakten zoals de tranen van een jonge rubberboom door je bewustzijn heen. Hij vertelde over de aanleg van de weg die de toeristen naar de archeologische site moest brengen. Terwijl de gerimpelde man met het lange haar een reuzemier wegpietst dat zich tegoed doet aan een zweetpareltje op zijn enkel, heeft hij het over de dieren die verdreven werden door de drukte die de komst van de weg met zich meebracht. De onrust bedient zich van een schuifelend taalgebruik, berustende blikken in de verte, een zekere frons in het aangezicht. Je kan niet anders dan hem gelijk geven.

Stel je voor dat deze haveloze groep rebellen die zich de Zapatistas noemen erin slagen de grootste bevolkings-groep in de regio te mobiliseren.. Een gevaar dat niet denkbeeldig is. De Mexicaanse regering, die de facto al deze belangen verdedigt, sloeg dan ook ook de schrik om het hart toen ze moest ontdekken dat uit de rest van het land heel veel sympathie en zelfs hulpaanbiedingen kwamen voor de rebellen in het zuiden. Geen wonder. De gemiddelde Mexicaan was er de jongste jaren ook niet beter op geworden met een economisch beleid dat vooral de hele rijken bevoordeelde. Mexico was op een bepaald ogenblik één van de grootste schuldenaars ter wereld, en zoals de gewone IMF doctrine voorschreef ging het daaropvolgende massale snijden in de overheidsbudgetten vooral ten nadele van onderwijs en gezondheidszorg (het nationale budget voor het leger is nooit gestopt met stijgen). Voor de Indianen in Chiapas is er nooit sprake geweest van degelijk onderwijs en betaalbare hospitalen. Goed, zeiden de Zapatistas, als de regering ons geen onderwijs en gezondheidszorg geeft, dan zullen we er zelf voor zorgen. Ze begonnen met het oprichten van autonome gemeenschappen, die zich onafhankelijk verklaarden van de Mexicaanse overheid, zonder evenwel op een scheiding van de staat aan te sturen - belangrijk detaïl. De gemeenschappen werden Aguas Calientes genoemd, naar de warmwaterbronnen waar Emiliano Zapata zich had gevestigd, maar waarvan de door hem gestichte gemeenschap achteraf werd vernietigd.
Ondertussen was hun, overigens bijzonder erudiete, woordvoerder, subcommandante Marcos, over de hele wereld bekend geraakt als het (gemaskerde) gezicht van de rebellen en het EZLN. Zijn teksten en voordrachten die via eerst via de radio en naderhand vooral via internet massaal verspreid raakten maakten diepe indruk in vele delen van de wereld. Het duurde dan ook niet lang of de steun vanuit het buitenland kwam. Noord-Amerikaanse vrijwilligers organisaties, sommige Europese NGO’s waagden zich eraan - linkse bekenden uit de ganse wereld staken hun sympathie niet onder stoelen of banken (o.m. Daniëlle Mitterand was in 1996 te gast bij de commandantes). Van officiële instanties bestaan er enkel zware vermoedens dat Cuba de opstandelingen steunt, maar de meeste giften gaan naar de oprichting van de scholen en hospitalen. Tot, nog geen twee maanden geleden, de Mexicaanse regering die voornamelijk uit PRI getrouwen bestaat een wet door het parlement jaagde die het oprichten van autonome scholen verbiedt. Met andere woorden, de Indiaan heeft geen recht op degelijk onderwijs, bereikbaar en betaalbaar, en in zijn eigen taal. (In de Aguas Calientes zal worden les gegeven in het Spaans en in de Indiaanse talen). Alle buitenlandse vrijwilligers die kwamen meewerken aan de scholen, mogen dat nu niet meer. Ze beperken zich nu tot het ‘bezoeken’ van de gemeenschappen. Hun aanwezigheid is een waarborg voor het voortbestaan van de school.
Eerst weigerden ze geld voor de eenvoudige maaltijd. We drongen aan. Het zou de school ten goede komen. In aanwezigheid van de commandante en vijf getuigen wordt de kleine som overhandigd. Todo para todos, nada para nosotros (Alles voor iedereen, niets voor ons). De Indiaanse vergadercultuur is essentieel een volks-democratie. Alles wordt samen beslist. De vrijwilligers nemen afscheid terwijl de mist het dal binnenrolt.
We verlaten de gemeenschap met een warm gevoel.