dinsdag, augustus 16, 2005

De LINK tussen inheemse volkeren en andersglobalisten

Het is meer dan vijf jaar geleden dat deze Link nog eens werd besteedt aan inheemse volkeren op het web. Meer bepaald in het aprilnummer van het millenniumjaar 2000. Dringend tijd voor een update. Want de wereld is veranderd ondertussen. De andersglobaliseringsbeweging heeft het levenslicht gezien tijdens “The battle of Seattle” in december 1999. In januari 2001 ontstonden de Sociale Fora in het Braziliaanse Porto Alegre, waar georganiseerde inheemse volkeren gaande weg meer invloed kregen op de agenda. En waar ze vooral een forum vonden om elkaar te ontmoeten. Want al is de biotoop van een hoogland Indiaan uit de Peruaanse Cordillera heel erg verschillend van deze van een Masaai uit de plateaus rond de Kilimanjaro, in de problematiek waarmee ze te maken hebben zitten twee constanten: de strijd om controle en zelfbeschikking.


Een belangrijke stap terug kwam er met de aanslagen van 11 september 2001 en Bush’ zijn wereldwijde ‘strijd tegen terreur.’ Een strijd die door vele corrupte regeringen in het zuiden is aangegrepen om hun eigen dissidente stemmen in de kiem te smoren. Een strijd ook die een fenomenale hausse in de internationale wapenhandel heeft op gang gebracht en omgekeerd de budgetten voor ontwikkeling naar beneden heeft geduwd. Allemaal geen goede evoluties voor inheemse volkeren.

Nochtans bleven ze niet stil zitten. Hun levenswijze staat wereldwijd zowat het meest onder druk. Vele van deze groepen hebben het toerisme ontdekt als bron van inkomsten. Wat ze eerst als een bedreiging ervoeren, blijkt nu, mits goed georganiseerd en in eigen handen uitgebaat, wel eens hun redding te kunnen worden. Vaak worden ze daarbij in eerste instantie geholpen door gespecialiseerde ngo’s. Het ligt immers niet voor de hand om in de verre hoofdstad je rechten te doen gelden op land waarvan je geen papieren hebt. Het is nog minder evident om je te verzetten tegen een ongrijpbare multinational die de natuurlijke hulpbronnen van jouw gebied wil exploiteren en liefst tegen een zo laag mogelijke kostprijs. Of tegen internationale touroperators die in de mooiste gebieden hotelcomplexen willen neerpoten... De nationale en internationale netwerken uit de “global justice movement,” zoals de andersglobaliseringsbeweging in de America’s wordt genoemd, brengen de nodige expertise bijeen, op alle niveaus. In ‘het westen,’ waar de meeste toeristen wonen, beginnen bewustmakingscampagnes effect te sorteren. Mensen willen weten wie precies van hun vakantiegeld profiteert, ze staan meer en meer open voor lokale initiatieven.

De vitaliteit van inheemse volkeren blijkt uit de volgende portaalsites:
http://www.nativeweb.com
Een bibliotheek van informatie over alles wat van ver of dichtbij met inheemse volkeren te maken heeft. Onder de pagina http://www.nativeweb.com/resources/travel_tourism vind je ingangen naar een hele reeks inheemse groepen die bezoeken aan hun gemeenschappen organiseren, overwegend in Noord-Amerika maar ook elders. Spijtig genoeg kan je de lijst niet geografisch sorteren.

http://www.redturs.org
De site van Redturs heeft al eens in een Link gestaan (februari 2004) maar evolueert snel. Het is nog steeds hét Latijns-Amerikaanse netwerk van duurzaam toerisme bestemmingen in Latijns-Amerika. De meeste inheemse groepen die zelf toerisme organiseren hebben onder deze koepel hun stek gevonden. Op 28 oktober 2003 keurden vertegenwoordigers van inheemse volkeren over heel Latijns Amerika een interessante tekst goed waarin ze een kader schetsen voor toerisme aan hun gemeenschappen. Hij is te bereiken via de homepage van RedTurs

http://www.unpo.org
Unpo is de organisatie van niet vertegenwoordigde volkeren en naties binnen de VN. Een groot deel van de vooral Aziatische inheemse volkeren zijn lid van deze koepel. Je vindt er o.m. een geografisch overzicht met al de identiteitskaarten van deze volkeren.

Een uitgebreidere lijst met linken vind je op http://www.kwia.be/links.htm, de site van de Steungroep voor Inheemse Volkeren.

woensdag, augustus 10, 2005

San Jose Declaration on Rural Community-Based Tourism - REDTURS Network

Op 28 oktober 2003 ratificeerden vertegenwoordigers van inheemse volkeren over heel Latijns Amerika deze interessante tekst. Ze erkennen daarin de waarde van duurzaam toerisme voor hun gemeenschappen maar vooral schetsen ze een realistisch kader waarin dit soort toerisme overal ingang kan vinden.
Zo legt de tekst de nadruk op de complementariteit van duurzaam toerisme voor het economisch overleven van de resp. gemeenschappen. Je volledige inkomen baseren op toerisme alleen is geen goed idee. NIet alleen omdat je de vraag naar toerisme niet in de hand hebt maar ook omdat het behoudt van ambachten en andere economische activiteiten op zich toerisme stimuleert.

donderdag, juni 09, 2005

Een nieuw forum op de Tourism Concern website

Tourism Concern heeft een nieuw forum op haar website gezet. Als je lid bent van de website kan je mee discussiëren over 'responsible tourism.' Er is ook de mogelijkheid om onderzoeksprojecten en te bediscussiëren en vacatures voor vrijwilligers te plaatsen.

woensdag, juni 08, 2005

Latijns-Amerika ruilt CNN in voor eigen regionale tv-zender

Benieuwd of deze Latijns-Amerikaanse Al-Jazeera succes gaat hebben bij de gemiddelde inwoner van het continent. Een zekere aandeel aan stichtende boodschappen zal er wellicht wel ingaan, maar of die zender ook een hoog entertainment gehalte kan bieden? Telesur: een zender om te volgen!

Mobieltjes stimuleren economie ontwikkelingslanden

Het is ver gekomen. Laat geen toerist zich nog verbazen over de grote verspreiding van mobieltjes in ontwikkelingslanden. Mobieltjes kunnen dan wel bij uitstek een product van de moderniteit lijken, het zijn vooral handige instrumenten om menselijke netwerken te doen bloeien. En de praktisch ingestelde Afrikanen hebben er al snel het nut van ingezien om de infrastructurele problemen van hun verarmde landen te omzeilen. De moderniteit heeft trouwens allerminst het monopolie op het stimuleren van menselijke netwerken.

woensdag, april 13, 2005

Kook de wereld gaar

Met een lange warme zomer in het vooruitzicht kan je beginnen dromen van lange zomeravonden in de tuin of op een terras – met wat vrienden languit tafelen onder het genot van een ijsgekoeld glas witte wijn... De mooiste tijd van het jaar staat weer voor de deur. En als je dan niet het land uit bent, niets belet je om de wereld in je keuken te halen en volop aan het experimenteren te slaan. Gelukkig hoef je niet helemaal van nul te beginnen, want, hoe heette dat overheerlijke gerecht nu weer dat je vorig jaar keer op keer bestelde, op vakantie in Indonesië? Surf gewoon even het Net op en je hoeft niet meer naar de winkel voor een duur kookboek. Voor wereldkeuken moet je veelal op Nederlandse sites zijn, tenminste als je de uitleg in het Nederlands wil. En met al die vreemde ingrediënten is dat vaak toch het makkelijkst. Belgische sites hebben het meer voor eigen keuken en daar hebben we het nu eens niet over. Alvast veel kook- en proefplezier!

http://users.raketnet.nl/ldekker/alles-afrikaanse-recepten-startpagina.htm
De Afrikaanse keuken. Een grote onbekende in ons collectief culinair onderbewustzijn. Maar wat een weelde aan smaken! Op deze site vindt je alles wat je tong kan strelen of bijten. Zowel voor-, na- als hoofdgerechten. Maar ook soepen, sauzen, bijgerechten enz. Je kan overigens ook per land zoeken, erg handig als je iets specifiek zoekt. De moeite.

http://www.ummah.com/family/recipes.html
Humous – Tajin – Tabouleh. Inderdaad, je bent hier volop in het midden oosten belandt: een site boordevol heerlijke recepten. Druk er enkele af en ga er mee je lokale Marokkaanse kruidenier verbazen, en daarna... je vrienden met je kookkunsten. Wel in het engels, maar heel verstaanbaar. Een heel mooie selectie trouwens.

http://users.bart.nl/~kamphuys/recepten
Ooit al van Gado Gado gehoord? Eigenlijk is het Javaans van oorsprong maar in het Oost-Indische Suriname zijn ze er minstens even zot op. Maar verder staat deze haast eindeloze lijst Surinaamse gerechten (met zulke aanraders zoals ‘Kap Kap Agumeti’) voor eindeloos veel kook- en eetplezier. En een uitstekende intro in de begeesterende wereld van de Latino-Aziatische Fusion!

http://indo-recipes.tk/
De oorspronkelijke indonesische keuken mag hier dan ook niet ontbreken. Met foto’s van alle gerechten, een uitgebreide index en – niet onbelangrijk – een woordenlijst als je Bahasa niet dát meer is. Ben je echt gebeten door deze keuken? Er is zelfs een forum waar je weetjes kan uitwisselen met andere enthousiastelingen.

http://www.lekkeroosters.nl/chinese%20recepten.htm
Een eerder beperkt aantal Chinese recepten, maar ook meteen een selectie Indiase, Japanse en Thaise keuken enz. Goed als je niet té veel keuze wil.

http://www.pastasite.nl/keuken.php En tenslotte, als we het dan toch over de grote keukens van de wereld hebben, dan mag de Italiaanse natuurlijk niet ontbreken. Op deze ‘pastasite’ vind je heel wat culinaire juweeltjes, netjes onderverdeeld per soort (de lijst met Italiaanse salades is indrukwekkend). Snel gevonden, heerlijk gekookt! Geniet ervan deze zomer.

dinsdag, april 12, 2005

Journal of Sustainable Tourism - Vol 7:3&4

Een interessante website anex E-Zine met essays over Duurzaam Toerisme. Auteurs zijn meestal academici maar dat wil niet zeggen dat het steeds droge teksten zijn. Soms gaan ze zelfs de filosofische toer op zoals Brien Wheeller met "The Truth? The Hole Truth. Everything but the Truth. Tourism and Knowledge: A Septic Sceptic’s Perspective." Goed voor wanneer je wat tijd aangenaam te doden hebt en toch de indruk wil hebben achteraf dat je wat geleerd hebt (het 'Alain de Boton gevoel' zo je wil) - een lange vlucht bvb of al wachtend op een Afrikaanse bus.
Andere stukken zijn dan weer wetenschappelijk doorwrochte artikels of case studies. Zo schreef Eman Helmy er één over Egypte: duurzame manieren om het archeologisch patrimonium te bewaren en tegelijk het toerisme gebruiken als inkomstenbron.
De geografische spreiding van de stukken die aan bod komen overspannen de wereld, als je écht up-to-date wil blijven is dit een prima startpunt.

zondag, februari 27, 2005

Tourism and Sustainable Development. A Case Study in East-Africa

Tourism and sustainable development Op deze site vind je de thesis die Gert D. in 2001 maakte in Arusha. Interessant werk dat exemplarisch kan zijn voor 'toerisme in het zuiden.' Al verschillen de omstandigheden van regio tot regio en van land tot land, de pijnpunten komen steeds terug: de macht van de internationale touroperators, hun controle over de aanvoerlijnen van het toerisme (de luchtvaartmaatschappijen) en de marketing naar de toeristen toe, m.a.w. zij bepalen voor een groot stuk waar toeristen op af komen. In de landen die toeristen ontvangen is er de corruptie bij de overheid en het gebrek aan controle en participatie van de lokale bevolking. Tenslotte de lokale kleinschalige touroperators die kampen met een gebrek aan gekwalificeerd personeel, nauwelijks kapitaal hebben om te investeren en elkaar doodconcureren in een waanzinnige prijzenslag. Deze laatsten worden vaak nog als onderaannemers tegen elkaar uitgespeeld door de internationale bedrijven.
In de twee laatste hoofdstukken wordt het voorbeeld bekeken van Longido, een Massaai dorp dat met steun van de Nederlandse ngo SNV haar eigen toerisme project kon uitbouwen. De steun werd in 2000 afgebouwd en nu functioneert het project op zichzelf. De inleidende beschrijving van de gemeenschap met haar sociale organisatie is nogal kort maar dat wordt goedgemaakt met de uitgebreide beschrijving van het project dat als belangrijkste boodschap draagt, de verantwoordelijkheid van zowel de toerist als de lokale bevolking. In tegendeel tot bij het gewone toerisme participeert die lokale bevolking en draagt er ook de vruchten van, zowel individueel als collectief. Duurzaamheid en een participatieve aanpak dus. En het werkt! Ondanks de terechte kritische bemerkingen op het einde.
(Het doet me denken aan het overlegmodel dat in het Braziliaanse Porto Alegre wordt gehanteerd)
Op de site nog wat leuke extra's zoals geluidsfragmenten van interviews en een zoekmogelijkheid doorheen de tekst van de hele tekst. De moeite alleszins.

dinsdag, februari 15, 2005

Revival van de Zeppelin

Maartse buien en Aprilse grillen kunnen het niet meer verhelen: de lente is in het land. En zoals vanouds begint het dan te kribbelen bij velen. Want ondertussen is weer een succesvolle editie van de Landencocktail gepasseerd. Ook de Adventure Affair is voorbij, en zelfs het vakantiesalon trok weer veel volk. Iedereen heeft zijn vakantie gepland of is er volop mee bezig. Tijd om nog eens te denken aan wat andere aspecten en die vakantie te spiegelen aan de toekomst. Met andere woorden, hoe duurzaam reizen we? Kunnen de landen waar we naar toe reizen een graantje meepikken? Zullen onze kinderen ook nog de mogelijkheid hebben om die mooie, ongerepte plekken te bezoeken – ze zijn steeds dunner gezaaid. En wat met het milieu? Duurzaam toerisme geeft niet het definitieve antwoord op al deze vragen, maar als we er niet met zijn allen dringend gaan achterstaan dan is het antwoord ongetwijfeld negatief.

http://www.vakantiespiegel.nl/
Een informatieve site met heel wat erg toegankelijke teksten over wat duurzaam toerisme is en hoe we allemaal kunnen trachten onze vakantie een duurzamer karakter te geven. Het is veel tekst en het leest het best als je ze uitdrukt. Voor een aantal landen hebben ze een lijst met duurzame accommodaties en specifieke informatie over gedragscodes, mensenrechten, respect voor milieu en praktische tips.

http://www.duurzaamtoerisme.be/
Natuurlijk is er ook de kennisdatabank van het Infopunt Duurzaam Toerisme. Hier kan de die-hard terecht voor meer theoretische achtergrond.

http://www.tegastin.nl/
Elke Joker reiziger krijgt (indien beschikbaar over dat land) een boekje uit de reeks “Te Gast In” mee. De reeks heeft een eigen website.
Leuk hier is ook een nieuw initiatief voor iedereen die met kinderen op reis wil of reeds ervaringen hierover wil delen. De uitgevers zijn hierover een boek aan het samenstellen waarop je reeds kan intekenen. Binnenkort komt er ook een speciale website waar iedereen tips e.d. kwijt zal kunnen. Kijk alvast op http://www.tegastin.nl/kidsopreis.html

http://www.voetafdruk.be/
Nog nooit gehoord over de ecologische voetafdruk? Dan moet je je dringend eens informeren. Kan de aarde ons wel blijven dragen? Jij leeft, dus je gebruikt een stukje aarde. Hoeveel? Dat hangt af van wat en hoe(veel) je consumeert. Op deze planeet is ruim 11 miljard hectare grond beschikbaar om van te leven. We zijn met ongeveer 6 miljard mensen en nog een hele hoop andere levende wezens. Dat betekent dat ieder van ons recht heeft op ongeveer 1,7 hectare (is ruim 3 voetbalvelden per persoon). De gemiddelde Belg gebruikt echter 6,7 hectare per persoon (13 voetbalvelden), de Amerikaan 9,7 hectare (19 voetbalvelden). Ruim te veel dus. De landen uit het zuiden echter gebruiken minder dan waar ze recht op hebben, de Tanzaniaan zit aan 1 hectare, de Indiër doet het met slechts 0,8 hectare. Denk daar eens over na tijdens je volgende reis…
Op http://www.voetafdruk.be/html/voetafdruk/test/test.htm kan je je eigen ecologische voetafdruk laten meten.

http://www.chooseclimate.org/flying/mapcalc.html
Wil je wel eens weten wat je precies verbruikt aan energie bij je vliegtuigreis? Deze site mét heuse wereldkaart rekent het voor je uit. En pas op, het resultaat is niet voor gevoelige kijkers… Een pleidooi om even na te denken voor je weer op het vliegtuig stapt. Voor de meeste kleinere afstanden zijn er tegenwoordig trouwens wel goede alternatieven te vinden.

Overigens wordt er al een tijdje nagedacht over milieuvriendelijk luchtverkeer. Kijk maar eens op http://www.platformluchtschepen.nl/. Of wat zou je ervan zeggen om, in de nabije toekomst, de zeppelin te nemen naar Barcelona?

woensdag, februari 02, 2005

Mangroves en de bescherming van de tropische kusten

Iedereen die de Tsunami-berichtgeving met een enigszins kritisch oor heeft gevolgd kon zich, ondanks alle ellende, vragen stellen bij de oorzaken van de ramp. Zo werd algemeen gesteld dat de omvang van de ramp uitsluitend te wijten was aan een natuurfenomeen waaraan verder niemand iets kon verhelpen. Dat is op zijn zachts gezegd niet helemaal juist. Natuurlijk was er het ontbreken van een behoorlijk waarschuwingssysteem, als evidente kritiek. (Halvelingse berichten over de Noord-Amerikaanse marine die alles zou hebben zien aankomen maar niets communiceerde naar de landen die in gevaar verkeerden zijn wel nooit echt bevestigd...).
Anderzijds is het vooral de arme bevolking die het dichtst bij de kust woont en dus het hardst getroffen werd. Zij waren niet verzekerd en onbeschermd tegen het natuurgeweld (overigens een constante bij natuurrampen overal ter wereld waar verpauperde groepen mensen verplicht worden te gaan wonen op de kwetsbaarste plekken).
Grote hotelcomplexen daarentegen zijn steeds in handen van grote touroperatoren die vaak op allerlei manieren verzekert waren tegen rampspoed of alleszins genoeg financiële middelen kunnen mobiliseren om snel weer 'up and running' te zijn.

Eén van de grootste problemen voor al deze kuststreken is van ecologische aard: door de intensieve garnalenteelt, de overbevissing en de constante druk van bouwpromotoren en kusttoerisme werd het fragiele evenwicht van de kuststroken ernstig aangetast. Koraalriffen en magrovewouden zijn op vele plaatsen nagenoeg verdwenen. Net die ecosystemen die vroeger een efficiënte dam opwierpen tegen het watergeweld van vloedgolven. In de laatste 50 jaar verdween meer dan de helft van 's werelds mangrovewouden!
Prof. Philip Folk (VUB) weet meer over deze problematiek en pleegde er een boeiend artikel over op de website van Attac.

maandag, januari 31, 2005

Carfree cities zijn 'carefree' cities

Leefbare steden zijn maakbaar. Het wordt in steeds bredere kringen erkend en herkend. Het aantal publicaties over stadsplanning, openbaar vervoer en gezond wonen in de stad neemt hand over hand toe. Enkele maanden geleden kocht ik op het Europees Sociaal Forum in Londen een interessant werkje van Harley Sherlock "cities are good for us." Interessant vooral omwille van zijn lange historische aanloop voor hij bij de moderne stadsomgeving uit komt.
Nu komt de Amerikaan J.H. Crawford met een boek over autovrije steden: "carfree cities." Daarin ontwikkelt de auteur, een internationaal vermaard specialist in stadsplanning, een ingenieus model voor nieuwe steden waar auto's overbodig worden. Nieuw is dat hij een mooi uitgewerkte website aan het boek koppelt: http://www.carfree.com. Naast zijn theoretische modellen voor nieuwe autovrije steden zet hij een aantal oorspronkelijke autoluwe steden in de kijker zoals Venetië en de historische Marokkaanse keizersteden. Via een fototour kan je door deze oude steden 'wandelen,' zonder gevaar overreden te worden. Prachtige foto's overigens.

Ondanks de mogelijke tegenwerpingen van bewoners en winkeliers is het niet moeilijk te bedenken welk toeristisch potentieel je opent door op zijn minst de binnensteden te ontsluiten voor voetgangers. Vraag maar aan de middenstanders in de vele winkel-wandelstraten van onze binnensteden, die eerst met een lichte paniek werden bevangen toen hun straat autovrij werd gemaakt, want "de klanten zouden wegblijven als ze niet meer tot voor de deur konden rijden." Niet dus, tot grote tevredenheid van de winkeliers bleven de klanten allerminst weg, meer nog, ze maakten er een uitstap van. Want zeg nu zelf, hoe veel aangenamer is het niet om rustig voorbij de vitrines te wandelen, om de straat te kunnen oversteken zonder omkijken. Alles dat je hoort zijn stemmen en voetstappen, geen lawaaierige motoren of uitlaatgassen in je gezicht.

In het Engels zit er trouwens maar één letter verschil op "carfree" en "carefree," dat kan geen toeval zijn.

zondag, januari 30, 2005

Plaatselijke bevolking vaak verstoken van vetpotten toerisme

Zelf kan ik er niet bij zijn dit jaar, op het Wereld Sociaal Forum. Gelukkig stuurde het Mondiaal Magazine MO* wel hun redacteur Alma De Wallsche en vond zij de tijd om tussen de honderden andere thema's door de actualiteit rond duurzaam toerisme op te pikken. Ze schreef er prompt een artikel over op Globalisering.com. Om vast te stellen dat er nog veel werk aan de winkel is, vooraleer arme bevolkingen in het zuiden een graantje mee kunnen pikken van de grootste industrie ter wereld...

vrijdag, december 24, 2004

Optimistische geluiden over toerisme in Afrika 2005

Volgens de Nederlandse nieuwsbrief "Afrikanieuws" belooft 2005 een goed toeristisch jaar te worden voor het continent:
"Neem Kenia, dat laat dit jaar een geweldig herstel in het aantal bezoekers zien. De Kenya Tourist Board sluit niet uit dat in 2004 een miljoen mensen Kenia zullen bezoeken. Dat zou een verdubbeling zijn van het aantal bezoekers in 2003.'De populariteit van Afrika als toeristenbestemming zal ook in 2005 groeien', verwacht Harco van Uden van Miles Travel, een reisorganisatie in Den Bosch met Afrika als specialisatie.'Afrika is relatief veilig en door de lage stand van de dollar voor veel toeristen aantrekkelijker dan ooit. Ook kreeg Afrika de organisatie van grote sportevenementen als Formule 1 (2006) en WK voetbal (2010) toegewezen. Dat brengt Afrika op een positieve manier in het nieuws.'En waar gaat het in 2005 in Afrika naar toe? Als eerste noemen we Zuid-Afrika, daar kan het in toeristisch opzicht niet op. Andere klassieke bestemmingen die blijven trekken zijn Egypte, Tunesië,Marokko, Kenia, Tanzania, Botswana en Namibië. Hoewel de politieke en economische crisis in Zimbabwe westerse toeristen niet direct raakt, blijven ze er in alle waarschijnlijkheid ook in 2005 nog weg. Zambia en Mozambique zijn relatieve nieuwkomers die in de belangstelling blijven staan. Landen als Ethiopië, Oeganda, Mali en Burkina trekken de fijnproevers, de massa's blijven hier vooralsnog weg.En zijn er nog nieuwe bestemmingen? Reisorganisatie Sawadee heeft in 2005 twee nieuwe Afrikaanse bestemmingen in het aanbod opgenomen: Kameroen en Togo. De reis door Togo is in combinatie met Benin. Een afwisselende reis, want "nergens in Afrika leven zoveel verschillende bevolkingsgroepen in een dergelijk klein gebied. Elke bevolkingsgroep heeft haar eigen kenmerken, die je niet alleen terugvindt in hun uiterlijk, maar ook in de taal, de huizenbouw en het alledaagse leven."Ook de omschrijving van de Kameroen-reis van Sawadee maakt nieuwsgierig: "Kameroen ligt op een belangrijk kruispunt in de Afrikaanse geografie. Het noorden lijkt op een wig die in de Islamitische Sahel is geduwd, waardoor het land veel bezocht wordt door handeldrijvende volkeren uit Tsjaad, Niger en Nigeria. Het groene, vochtige Zuiden daarentegen bestaat uit regenwoud waar naast jager-verzamelaars ook rivierstammen te vinden zijn die al eeuwen zaken doen met Europese ontdekkingsreizigers."
Aanmelden op de nieuwsbrief via http://www.afrikanieuws.nl/

vrijdag, december 17, 2004

"Lonely Planet krijgt altijd de schuld" - Tony Wheeler over toerisme en duurzaamheid

Een leuk artikel op de één maand jonge nieuwssite http://www.globalisering.com/ . Al zitten beide gesprekspartners, de intervieuwster Iris Pronk en Tony Wheeler 'himself' soms wat op hun eigen eilandje.

Lonely Planet blijft een fenomeen en het klopt dat de gidsen steeds geprobeerd hebben haar lezers aan te zetten tot respectvol gedrag op reis. De samenvattingen van geschiedenis, cultuur en maatschappij voorin zijn nog steeds interessant als inleiding en ideaal om je op bus, trein of vliegtuig snel wat in te lezen. Blijft dat ze met hun houding tegenover Birma volgens mij een uitschuiver hebben gemaakt...

vrijdag, december 03, 2004

Een wereld vol muziek

Ik herinner me het nog als gisteren. Op een verjaardagsfeestje, ergens begin jaren ’90 van de vorige eeuw. De feestneus van die avond kreeg als cadeau het succesplaatje Bachata Rosa van Juan Luis Guerra. Het cd’tje waarmee de van oorsprong Dominicaanse Amerikaan de wereld hitlijsten bestormde. Voor mij was het de start van een wilde periode waarin Latinomuziek onze nachten in een tropische waas dompelde waar salsa en merengue onze lenden beheersten. Natuurlijk kenden we allemaal Bob Marley uit onze jeugd. Dat monument uit Jamaica dat er eind jaren ’70 al in slaagde om de wereld te laten kennis maken met muzikale vormen van verzet, heel anders dan wij hier kenden. Maar de echte doorbraak van de zg. wereld muziek situeert zich toch eerder begin jaren ’90. Ondertussen zijn vele grote muzikanten uit het zuiden erin geslaagd om zich te onderscheiden – voor wie er nog aan zou twijfelen, wereldmuziek is een containerbegrip bij uitstek. Een verzamelterm dus, die voor de critici, en zo zijn er nogal wat, steeds leger wordt. Want naast de bekende muziekstijlen uit latinohoek (salsa, merengue, bachata, samba, tango etc.) kennen we nu ook soukous, high life, Arabesque of Rai (Afrika), Bhangra of Morlam (Azië), llanera en paranda (Latijns-Amerika) en zo kan je nog een heel tijdje doorgaan. Juan Luis Guerra schijnt zich ondertussen verschanst te hebben in de evangelische kerk. Zo zie je maar hoe het succes rare gevolgen kan hebben.

http://www.worldmusic.net
De website voor héél veel wereldmuziek. Het netwerk ontstond in 1994 en ging in zee met de bekende Rough Guide reisgidsen om samen de compilatie-cd’s uit te brengen die een aanvulling konden brengen op de gidsen. Na verloop van tijd verschenen ook de "World Music Rough Guide" boeken, die onderhand een status van bijbel hebben verkregen onder liefhebbers en specialisten. Op de site vindt je zowat de hele catalogus van cd’s, met bestelmogelijkheid, of wat dacht je…
Maar Worldmusic.net is ook een heus netwerk, met nieuws van het wereld muziek front, nieuwe releases, veel muziek te downloaden enzovoort.

http://www.realworldrecords.com/
Het label van het Britse popicoon Peter Gabriel, die veel gedaan heeft voor artiesten uit het zuiden. Mensen zoals Geoffrey Oryema en Sheila Chandra bijvoorbeeld. Je vindt er nieuws, tourdata en een echte "audiowall" met geluidsfragmenten om naar hartelust te grasduinen.

http://www.africanhiphop.com/
Leuke en zeer informatieve site over de laatste muzikale uitspattingen over heel het Afrikaanse continent met een splinternieuwe navigeerkaart waar je per land kan kijken en luisteren wie er vandaag het mooie weer maakt op muziekgebied.

http://www.warr.org/guerra.html
Voor de liefhebbers: de volledige discografie van Juan Luis Guerra.

http://www.wereldmuziek.startkabel.nl/
Tenslotte: waarschijnlijk het meest volledige Nederlandstalige overzicht van alles wat maar enigszins met wereldmuziek te maken heeft. Dus, lijstjes, labels, instrumenten, regionale overzichten, evenementen, artiesten enz.

Het toeristisch potentieel van Ethiopië

Volgens de Ethiopische 'tourism commissioner' Abdullahi Yusuf Suker zal toerisme in Ethiopië binnen vijf jaar belangrijker zijn dan de koffie-export, op dit moment de belangrijkste bron van buitenlandse valuta. Toerisme maakt momenteel 2 procent uit van het bruto nationaal product van Ethiopië. Het heeft een aandeel van 15 procent in de exportinkomsten. De minister verwacht een blijkbaar flinke groei in toerisme. Koffie is nu nog goed voor 37 procent van de exportinkomsten. De export van 145.000 ton koffie bracht afgelopen jaar ruim 200 miljoen dollar op.

Een beetje een rare voorspelling is dat. Zelfs met de historisch lage koffieprijzen die maken dat koffieboeren nauwelijks nog hun dagelijks bakje troost verdienen is een dusdanige groei van het toerisme die deze sector zou overstijgen nogal onrealistisch. De uitspraak van de commissioner zal dus eerder wishful thinking zijn. Een belangrijke aantrek van toerisme, dat vergt zware investeringen. Het verarmde land heeft die niet, dus het geld moet van het buitenland komen. Maar zonder een minimum aan stabiliteit en toeristische troeven zijn de internationale touroperators niet geïnteresseerd. En stranden heeft het land bvb ook niet meer sinds de afsplitsing van Eritrea. Voor de basisinfrastructuur zijn zware leningen nodig die het reeds failliete land opzadeld met nog meer intrestbetalingen.
Zelfs voor goedkoop rugzak toerisme is er nauwelijks infrastructuur. De bevolking is verpauperd, een groot deel van hen is afhankelijk van voedselhulp en familiehotelletjes zijn dun gezaaid. In 2004 startte de overheid een programma om meer dan 2 miljoen mensen weg te halen van de Oostelijke hooglanden. Neen, de 'toeristen' die Suker zijn land al ziet binnenkomen de volgende vijf jaar zullen nog steeds eerder hulpverleners zijn. Ondanks zijn optimisme.
Triest toch, voor het oudste onafhankelijke land op het continent. Bovendien het enigste dat nooit werd gekoloniseerd, op 5 jaar bezetting door Mussolini na. Toerisme kan vaak een oplossing zijn voor arme landen om broodnodige deviezen binnen te halen, en een weg naar ontwikkeling, mits het goed wordt aangepakt. Maar sommige landen zijn te ver heen. Het enige dat Ethiopië kan helpen is een grootschalig 'marshall-plan.'

woensdag, november 24, 2004

Geen pakketjes onder tafel

http://allafrica.com/stories/200411160703.html

Mussa A. Silima, minister van handel, industrie, marketing en toerisme van Zanzibar, vindt dat massa-toerisme schadelijk is voor milieu en economie van zijn eiland. Zo stond het op 16 november in de East African, een Keniaanse krant. Zanzibar hoort bij Tanzania en is één van de grootste toerismetrekkers voor het Oost-Afrikaanse land. 100.000 toeristen van meer dan 100 verschillende landen zakken jaarlijks af naar het paradijselijke eiland.
De minister had het over “de vele toeristen die zeer weinig betalen in goedkope hotelletjes die geen 5 sterren accommodatie bieden.” Het probleem, nog steeds volgens minister Silima is dat “deze toeristen zeer weinig betalen maar dat hun hotelletjes evengoed het milieu belasten.” En verder: “de inkomsten van dergelijke toeristen zijn veel te weinig om het milieu te herstellen of te beschermen.”

De minister gaf hier verschillende boodschappen: hij heeft iets tegen toeristen die weinig geld uitgeven; Hij wil meer inkomsten om het milieu te beschermen; Kleine hotelletjes belasten het milieu evenveel als 5 sterren ressorts…
Alvast dat laatste is manifest onjuist. Zoals vele studies al aangetoond hebben, zijn exclusieve hotels echte slokkoppen op energiegebied, ze putten lokale energiebronnen uit met een bovenmatige consumptie van water en elektriciteit. Dergelijke hotelcomplexen eisen ook grote investeringen in basisinfrastructuur van de lokale overheid, die daarvoor zware leningen aangaat. De intresten op die leningen komen steevast ten laste van de belastingbetaler. Aan de inkomstenzijde is het een mager plaatje. De winsten zijn voor rekening van de buitenlandse investeerder die doorgaans zeer gunstige belastingtarieven heeft kunnen afdwingen. De Westerse bedrijven achter deze hotelketens zijn zeer machtig en tegen hun onderhandelingspositie kan geen lokale regering van een derde wereld land tegenop.
Ook de lokale economie profiteert nauwelijks want de meeste van deze hotels laten hun voedsel en andere producten invliegen. De toeristen zelf spenderen slecht een habbekrats in de lokale souvenirwinkeltjes. Wat blijft erover? Een weinig tewerkstelling, maar enkel voor de laaggeschoolde en slechtbetaalde jobs.

Is het dan zo dat grote ressorts meer verantwoordelijkheid aan de dag leggen voor het milieu dan hun kleine concurrenten, de meestal door lokale families uitgebaatte kleine hotelletjes? Neen, de grote hotelketens laten zich weinig gelegen aan hoe het landschap rond hun terreinen eruit ziet. Ze hebben niet echt een band met het land. Tenzij ze eigendom zijn van een bedrijf dat ethiek of duurzaamheid hoog in het vaandel draagt, tellen alleen de cijfers. Wanneer hun investeringen afgeschreven zijn, en vóór de renovatiekosten beginnen te komen, zullen ze vaak het uitgeleefde complex van de hand doen en elders investeren. De familiehotelletjes daarentegen, hebben wel een band met het land. Het is hún land, en als ze enigzins gestuurd worden, willen ze wel inspanningen leveren om het milieu en het landschap te beschermen. Ze zijn ook ingebed in de lokale samenleving en kunnen de mensen mee responsabiliseren om verantwoordelijk om te springen met hun omgeving.
Helaas is de armoede vaak een spelbreker, want mensen die dagelijks moeite hebben om rond te komen kan je moeilijk sensibiliseren voor het milieu. Maar hier precies kan toerisme een rol spelen. Het kan de middelen opleveren om mensen de macht te geven om dingen te veranderen.

In plaats van rond de tafel te gaan zitten met dure buitenlandse investeerders, kan de minister beter met zijn eigen bevolking gaan praten. Lokale ondernemers aanspreken, dorpsraden bijeen brengen, een plan voor lokale duurzame ontwikkeling opstellen. En daar is ruimte voor buitenlandse touroperators, maar enkel gebonden aan een deftige regelgeving en de nodige garanties dat er wat van de winsten ten goede komen aan de gemeenschap. Essentieel is overleg en participatie van de lokale bevolking, eventueel met hulp van specialisten. Wat nodig is, is een proces naar duurzame ontwikkeling waar iedereen zijn steentje in kan bijdragen en waar iedereen dan ook later mee de vruchten van draagt.

Natuurlijk levert die strategie op korte termijn weinig op, zeker geen hoge omzetcijfers voor het opsmukken van een nationale handelsbalans. Ook geen grote prestigeprojecten waar je rijke buitenlandse vrienden kan laten logeren. En zeker geen pakketjes onder tafel. Heel sneu voor een minister zonder budget in een staat die voortdurend over de rand van het failliet wankelt.

Het is een moeilijk leven, dat van een minister voor toerisme in een Afrikaans land. Maar een minister wordt niet betaald noch gemandateerd om het makkelijk te hebben.

maandag, november 08, 2004

MAB – De Wereld beheert zijn schaarse natuur

Natuurbeheer van grote gebieden door middel van reservaten is al lang een courante praktijk. Het besef dat één en ander niet mogelijk is zonder instemming en participatie van de lokale bevolking is van recentere datum. Sinds 1974 centraliseert het MAB-programma (“Man and the Biosphere”) van de Verenigde Naties de inspanningen daar rond. Natuurgebieden zijn nooit alleen mooie landschappen. Ze vormen ook vruchtbare biotopen van talloze al dan niet bedreigde diersoorten en een enorme variëteit aan flora. Met de toenemende menselijke activiteit en vaak daaropvolgende erosieprocessen overal ter wereld worden beschermde reservaten stilaan de enig overblijvende gebieden waar de biodiversiteit enigszins gevrijwaard blijft. En bovendien… de enige gebieden waar de rusteloze toerist van vandaag zich op een duurzame manier kan ontspannen – als hij zich tenminste aan de regels houdt. Op 19 oktober jl. werden zo maar eventjes 19 gebieden in 13 landen toegevoegd aan het UNESCO wereldnetwerk van ‘biosfeer reservaten’ dat momenteel al 459 natuurgebieden in 97 landen erkend.

http://www.unesco.org/mab/index.htm
De homepage van het wereldnetwerk, onder auspiciën van de Unesco, de wetenschappelijk-culturele pijler van de Verenigde Naties. Hier vindt je wie, waar, waarom, wanneer en hoe.

http://www2.unesco.org/mab/br/brdir/directory/database.as
De Biosfeer database. Hier kan je op land zoeken, op naam, op ecosysteem, zelfs op contactpersoon. Zo zocht ik het Caatinga natuurreservaat op in Brazilië, via de database krijg je alle info die je nodig hebt, inclusief contactgegevens – om een geleid bezoek te reserveren bijvoorbeeld.

http://portal.unesco.org/en/ev.php-URL_ID=23365&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html
De recent toegevoegde reservaten.

http://www.unesco.org/mab/nutshell.htm
Voor wie zich wat meer wil verdiepen. Wat is een biosfeer reservaat? En verder: hoe zijn ze georganiseerd, wat zijn de criteria, welke zijn de voordelen enz.

http://www.unesco.org/mab/activities.htm
Onder de activiteiten een massa linken naar onderwijsbronnen ivm natuurbeheer, info over specifieke ecosystemen enz. Of je nu een bergmens bent of eerder fan van kuststreken, hier vindt je alles om je erin te verdiepen, actualiteit rond natuurbeheer en organisaties die hier mee bezig zijn. Wist je bvb dat er een “Wereldatlas van Mangrove-wouden” bestaat?